Nếu bạn đang sống và làm việc tại Nhật Bản, việc khai báo thuế thu nhập tại Nhật Bản cho người nước ngoài là điều bạn cần nắm rõ. Nhiều người lo lắng vì không hiểu quy trình, sợ làm sai hoặc bị phạt. Bài viết này sẽ giải thích từng bước một cách đơn giản, dễ hiểu để bạn tự tin hoàn thành nghĩa vụ thuế mà không cần quá lo lắng.
Thuế Thu Nhập tại Nhật Bản Là Gì?
Tại Nhật Bản, thuế thu nhập (Shotoku Zei – 所得税) được chia thành hai loại chính:
- Thuế thu nhập quốc gia (Kokuze Shotoku Zei): Nộp cho cơ quan thuế quốc gia (Tax Office – 税務署, Zeimusho).
- Thuế thu nhập địa phương (Juminzei – 住民税): Nộp cho chính quyền địa phương (thành phố/quận nơi bạn đăng ký hộ khẩu).
Bài viết này tập trung vào quy trình khai báo thuế thu nhập nói chung, bao gồm cả phần liên quan đến thuế địa phương, vì hai loại này có liên hệ chặt chẽ với nhau.
Ai Phải Khai Báo Thuế Thu Nhập tại Nhật?
Bạn thường phải tự khai báo thuế (gọi là Kakutei Shinkoku – 確定申告) nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Thu nhập trong năm vượt quá một mức nhất định và không được công ty khấu trừ đầy đủ (ví dụ: làm thêm nhiều nơi, làm freelance).
- Làm việc tại nhiều công ty cùng lúc.
- Có thu nhập ngoài lương như cho thuê nhà, buôn bán online, v.v.
- Đã nghỉ việc giữa năm và không được quyết toán cuối năm từ công ty.
- Muốn hoàn thuế (ví dụ: chi phí y tế lớn, mua nhà, đóng góp từ thiện Furusato Nozei).
Nếu bạn chỉ có một công ty và công ty đã làm Nenmatsu Chosei (quyết toán cuối năm) cho bạn, thì thường không cần tự khai thêm. Tuy nhiên, hãy xác nhận lại với công ty hoặc văn phòng thuế để chắc chắn.
Thời Hạn Khai Báo Thuế Thu Nhập Quan Trọng
| Loại thuế | Thời hạn khai báo / nộp | Cơ quan tiếp nhận |
|---|---|---|
| Thuế thu nhập quốc gia (Kakutei Shinkoku) | Từ giữa tháng 2 đến 15/3 hàng năm (cho năm thuế trước) | Văn phòng thuế (Zeimusho) tại khu vực bạn ở |
| Thuế thu nhập địa phương (Juminzei) | Thường được tính tự động dựa trên hồ sơ Kakutei Shinkoku; thông báo gửi về nhà vào khoảng tháng 5–6 | Chính quyền địa phương (thành phố, quận) |
Lưu ý: Thời hạn cụ thể có thể thay đổi theo từng năm. Hãy kiểm tra trên trang chính thức của Cơ quan Thuế Quốc gia Nhật Bản (NTA – nta.go.jp) để cập nhật thông tin mới nhất.
Giấy Tờ Cần Chuẩn Bị
Trước khi đến văn phòng thuế hoặc khai báo online, hãy chuẩn bị sẵn các giấy tờ sau:
- Thẻ My Number (Mynumber Card) hoặc giấy thông báo My Number kèm theo giấy tờ tùy thân (thẻ ngoại kiều – Zairyu Card).
- Giấy chứng nhận thu nhập và khấu trừ thuế (Gensen Choshu Hyo – 源泉徴収票): Do công ty cấp vào cuối năm.
- Thông tin tài khoản ngân hàng Nhật (để nhận hoàn thuế nếu có).
- Các chứng từ khác tùy trường hợp: hóa đơn chi phí y tế, giấy tờ bảo hiểm nhân thọ, hồ sơ vay mua nhà, v.v.
- Con dấu (Hanko) – một số nơi vẫn yêu cầu, nhưng nhiều quy trình đã không cần nữa.
Các Bước Khai Báo Thuế Thu Nhập từng Bước
Bước 1: Xác định bạn có cần tự khai báo không
Hỏi bộ phận nhân sự công ty bạn xem họ có làm Nenmatsu Chosei cho bạn không. Nếu có và bạn không có thu nhập khác, bạn có thể không cần tự khai báo. Nếu không chắc, hãy liên hệ văn phòng thuế địa phương – họ có thể hỗ trợ bằng nhiều ngôn ngữ tại một số địa điểm lớn.
Bước 2: Chọn cách khai báo
- Online qua hệ thống e-Tax: Tiện lợi, có thể làm từ nhà. Cần có Mynumber Card và đầu đọc thẻ IC (hoặc dùng điện thoại hỗ trợ NFC). Truy cập: e-tax.nta.go.jp
- Đến trực tiếp văn phòng thuế (Zeimusho): Phù hợp nếu bạn cần được hỗ trợ trực tiếp. Vào mùa khai thuế (tháng 2–3), nhiều văn phòng có nhân viên hỗ trợ và máy tính để bạn dùng tại chỗ.
- Dùng phần mềm hỗ trợ khai thuế: Trang 確定申告書等作成コーナー trên website NTA có giao diện tiếng Nhật nhưng khá trực quan, hướng dẫn từng bước.
Bước 3: Điền thông tin vào tờ khai
Nhập thông tin thu nhập từ Gensen Choshu Hyo, các khoản khấu trừ (bảo hiểm, chi phí y tế, v.v.) theo hướng dẫn trên màn hình hoặc theo sự hỗ trợ của nhân viên tại văn phòng thuế.
Bước 4: Nộp tờ khai và thanh toán (nếu cần)
Nếu khai online: nộp trực tuyến qua e-Tax. Nếu đến trực tiếp: nộp bản giấy tại quầy. Nếu bạn còn nợ thuế, hãy thanh toán trước ngày 15/3. Nếu được hoàn thuế, tiền sẽ chuyển vào tài khoản ngân hàng bạn đăng ký trong vài tuần.
Bước 5: Chờ thông báo thuế địa phương (Juminzei)
Sau khi nộp Kakutei Shinkoku, chính quyền địa phương sẽ tự động tính thuế Juminzei dựa trên thông tin đó. Khoảng tháng 5–6, bạn sẽ nhận thông báo gửi đến địa chỉ đăng ký. Thuế địa phương có thể nộp qua chuyển khoản tự động (furikomi), tại cửa hàng tiện lợi hoặc ngân hàng.
Một Số Lưu Ý Quan Trọng cho Người Nước Ngoài
- Tình trạng cư trú ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế: Nếu bạn ở Nhật dưới 5 năm và không định cư vĩnh viễn, bạn có thể được coi là "resident tạm thời" – điều này ảnh hưởng đến cách tính thuế với thu nhập từ nước ngoài. Hãy tham khảo chuyên gia thuế nếu bạn có thu nhập từ Việt Nam.
- Không bỏ qua thông báo thuế: Nếu nhận được thư từ văn phòng thuế hoặc chính quyền địa phương, đừng bỏ qua. Nhờ người hỗ trợ dịch nếu cần.
- Hỗ trợ ngôn ngữ: Một số văn phòng thuế lớn có phiên dịch hoặc tài liệu đa ngôn ngữ vào mùa khai thuế. Kiểm tra trước với văn phòng gần nhà bạn.
- Thông tin trong bài này mang tính chất hướng dẫn chung. Các quy định thuế có thể thay đổi. Hãy luôn xác nhận thông tin mới nhất tại trang chính thức nta.go.jp hoặc liên hệ trực tiếp văn phòng thuế.
Tổng Kết: Khai Báo Thuế Không Khó Nếu Bạn Chuẩn Bị Kỹ
Việc khai báo thuế thu nhập tại Nhật Bản cho người nước ngoài nghe có vẻ phức tạp, nhưng nếu bạn chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và nắm rõ thời hạn, quy trình sẽ không quá khó. Điều quan trọng nhất là đừng bỏ qua nghĩa vụ này – khai báo đúng hạn giúp bạn tránh phạt và đôi khi còn được hoàn lại tiền thuế.
Hãy bắt đầu từ bước đơn giản nhất: hỏi công ty xem họ đã làm quyết toán cuối năm cho bạn chưa, sau đó chuẩn bị Mynumber Card và Gensen Choshu Hyo. Nếu bạn cảm thấy quá khó, đừng ngần ngại đến thẳng văn phòng thuế – nhân viên ở đó sẵn sàng giúp đỡ, và bạn không phải là người duy nhất cần hỏi.
Chúc bạn khai thuế suôn sẻ và an tâm sinh sống tại Nhật!