Nếu bạn đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, chắc hẳn không ít lần bạn nhớ gia đình và mong muốn được đoàn tụ. Tin vui là Nhật Bản cho phép người nước ngoài bảo lãnh vợ/chồng và con cái sang sống cùng thông qua visa phụ thuộc (còn gọi là Dependent Visa hay tư cách lưu trú「家族滞在」). Bài viết này sẽ giải thích từ đầu để bạn hiểu rõ loại visa này là gì, ai được bảo lãnh, cần chuẩn bị gì và quy trình thực hiện như thế nào.
Visa Phụ Thuộc Nhật Bản Là Gì?
Visa phụ thuộc (tiếng Nhật: 家族滞在, Kazoku Taizai) là tư cách lưu trú dành cho thành viên gia đình của người nước ngoài đang sinh sống hợp pháp tại Nhật Bản. Đây không phải visa lao động độc lập — người được cấp loại visa này sang Nhật để sống cùng người bảo lãnh, không phải để tự mình làm việc (dù có một số hạn chế về việc làm được nêu ở phần dưới).
Thời hạn lưu trú thường gắn liền với thời hạn visa của người bảo lãnh, và sẽ cần gia hạn định kỳ.
Ai Được Phép Bảo Lãnh Visa Phụ Thuộc?
Không phải ai cũng đủ điều kiện để bảo lãnh. Nhìn chung, người bảo lãnh cần đáp ứng các yếu tố sau:
- Đang nắm giữ tư cách lưu trú hợp lệ tại Nhật Bản — thường là các loại như Kỹ thuật/Nhân văn/Nghiệp vụ quốc tế (技術・人文知識・国際業務), Kinh doanh/Quản lý, Giáo sư, Nghiên cứu, v.v.
- Có thu nhập đủ để nuôi sống gia đình tại Nhật (mức cụ thể không được quy định cứng nhắc, nhưng Cục Xuất nhập cảnh sẽ xem xét khai báo thuế và thu nhập thực tế).
- Thời hạn lưu trú còn lại đủ dài — thường cần ít nhất vài tháng trở lên để hồ sơ được xét duyệt.
Lưu ý quan trọng: Người đang có tư cách lưu trú theo diện kỹ năng đặc định số 1 (特定技能1号) thường không được phép bảo lãnh thành viên gia đình sang Nhật. Kỹ năng đặc định số 2 (特定技能2号) thì được phép trong một số ngành nghề nhất định. Hãy xác nhận lại với Cục Xuất nhập cảnh hoặc cơ quan chức năng về tình trạng cụ thể của bạn.
Ai Được Bảo Lãnh Sang Nhật?
Theo quy định hiện hành, visa phụ thuộc được cấp cho:
- Vợ hoặc chồng hợp pháp (hôn nhân phải được công nhận theo pháp luật)
- Con chưa thành niên (con đẻ hoặc con nuôi hợp pháp)
Cha mẹ, anh chị em hay các thành viên khác trong gia đình thường không thuộc diện được bảo lãnh theo tư cách lưu trú này.
Hồ Sơ Cần Chuẩn Bị
Đây thường là phần khiến nhiều người lo lắng nhất. Dưới đây là danh sách hồ sơ thường gặp (mang tính tham khảo — danh sách chính thức có thể thay đổi, hãy kiểm tra trên trang web của Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản):
Hồ Sơ Của Người Bảo Lãnh (ở Nhật)
- Đơn xin cấp chứng nhận tư cách lưu trú (在留資格認定証明書交付申請書)
- Ảnh thẻ của người được bảo lãnh (4cm × 3cm)
- Bản sao thẻ lưu trú (在留カード) của người bảo lãnh
- Giấy tờ chứng minh thu nhập: phiếu lương, khai báo thuế (課税証明書 / 納税証明書)
- Giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình (xem bên dưới)
- Tài liệu chứng minh nơi ở (hợp đồng thuê nhà, v.v.)
Giấy Tờ Chứng Minh Quan Hệ Gia Đình
- Giấy đăng ký kết hôn (có công chứng và dịch sang tiếng Nhật hoặc tiếng Anh nếu cần)
- Giấy khai sinh của con (nếu bảo lãnh con)
- Hộ chiếu của người được bảo lãnh
Các giấy tờ từ Việt Nam thường cần được hợp pháp hóa lãnh sự và có bản dịch. Bạn nên liên hệ Đại sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội hoặc Tổng lãnh sự quán tại TP. Hồ Chí Minh để được hướng dẫn cụ thể.
Quy Trình Xin Visa Phụ Thuộc
Nhìn chung, quy trình diễn ra theo các bước như sau:
- Bước 1: Người bảo lãnh tại Nhật nộp hồ sơ xin Chứng nhận tư cách lưu trú (在留資格認定証明書) tại Cục Xuất nhập cảnh địa phương.
- Bước 2: Chờ kết quả xét duyệt — thời gian xử lý thường từ vài tuần đến vài tháng tùy tình huống.
- Bước 3: Sau khi nhận được chứng nhận, gửi bản gốc về cho người thân ở Việt Nam.
- Bước 4: Người thân nộp hồ sơ xin visa tại Đại sứ quán/Tổng lãnh sự quán Nhật Bản ở Việt Nam kèm theo chứng nhận này.
- Bước 5: Sau khi được cấp visa, người thân nhập cảnh Nhật Bản và đăng ký cư trú tại chính quyền địa phương trong vòng 14 ngày.
Người Có Visa Phụ Thuộc Có Được Đi Làm Không?
Về nguyên tắc, visa phụ thuộc không tự động cho phép đi làm. Tuy nhiên, người có visa phụ thuộc có thể xin thêm giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú (資格外活動許可) tại Cục Xuất nhập cảnh. Nếu được chấp thuận, họ có thể làm thêm tối đa 28 giờ/tuần (mang tính tham khảo, hãy xác nhận lại với cơ quan chức năng vì quy định có thể thay đổi).
Một Số Lưu Ý Thực Tế Khi Đưa Gia Đình Sang Nhật
- Chi phí sinh hoạt: Nhật Bản có chi phí sinh hoạt cao. Hãy tính toán kỹ ngân sách trước khi bảo lãnh.
- Bảo hiểm y tế: Sau khi đăng ký cư trú, gia đình bạn cần tham gia bảo hiểm y tế quốc gia (国民健康保険) hoặc được thêm vào bảo hiểm của bạn nếu công ty hỗ trợ.
- Trường học cho con: Trẻ em có thể đăng ký học tại trường công lập địa phương — hãy liên hệ văn phòng giáo dục (教育委員会) của khu vực bạn ở.
- Chuyển tiền về nhà: Nếu gia đình bạn vẫn còn người thân ở Việt Nam và bạn cần gửi tiền, các dịch vụ như Wise hay Remitly có thể giúp bạn chuyển tiền với tỷ giá minh bạch. Hãy so sánh phí và tỷ giá trước mỗi lần gửi.
- SIM điện thoại: Gia đình mới sang sẽ cần SIM. Các nhà mạng dành cho người nước ngoài như GTN Mobile thường hỗ trợ đăng ký dễ dàng hơn mà không cần tiếng Nhật quá tốt.
Tóm Lại: Đoàn Tụ Gia Đình Là Có Thể!
Xin visa phụ thuộc tại Nhật không phải là quá trình đơn giản, nhưng hoàn toàn khả thi nếu bạn chuẩn bị hồ sơ kỹ càng và hiểu đúng các điều kiện. Điều quan trọng nhất là xác nhận lại mọi yêu cầu mới nhất trực tiếp từ Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản (出入国在留管理庁) và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, vì quy định và danh mục hồ sơ có thể thay đổi theo thời gian.
Hành trình đưa gia đình sang Nhật có thể mất thời gian và công sức, nhưng khi được đoàn tụ, mọi nỗ lực đều xứng đáng. Chúc bạn sớm được sum vầy bên những người thân yêu!