जापानमा काम गर्दै वा पढ्दै गर्दा परिवारसँग टाढा बस्नु सजिलो कुरा होइन। श्रीमान् वा श्रीमती, बाबु-आमा, वा साना बच्चाहरूलाई आफूसँगै राख्न पाए भन्ने इच्छा हुनु स्वाभाविक हो। यही कारणले जापान सरकारले जापान डिपेन्डेन्ट भिसा (家族滞在ビザ, काजोकु तैजाई बिजा) को व्यवस्था गरेको छ। यस लेखमा डिपेन्डेन्ट भिसा भनेको के हो, कसले पाउँछ, के कागजात चाहिन्छ, र कसरी आवेदन गर्ने भन्ने बारेमा सरल नेपाली भाषामा बुझाउने कोशिश गरिएको छ।
डिपेन्डेन्ट भिसा भनेको के हो?
डिपेन्डेन्ट भिसा एउटा आवासीय स्थिति (在留資格) हो जसले जापानमा कानूनी रूपमा बस्ने विदेशी नागरिकका परिवारका सदस्यहरूलाई पनि जापानमा बस्ने अनुमति दिन्छ। सरल भाषामा भन्दा — तपाईंसँग वैध जापानी भिसा छ भने तपाईंका निकटतम परिवारलाई पनि जापान ल्याउन मिल्छ।
यो भिसा मुख्यतः श्रीमान्/श्रीमती र नाबालिग बच्चाहरूका लागि हो। सामान्यतः बाबु-आमा वा दाजुभाइ-दिदीबहिनी यो भिसाको दायरामा पर्दैनन्।
कसले डिपेन्डेन्ट भिसाका लागि आवेदन दिन सक्छ?
जापानमा बसोबास गर्ने मुख्य व्यक्ति (स्पोन्सर) ले निम्न शर्तहरू पूरा गरेको हुनुपर्छ:
- वैध र दीर्घकालीन जापानी भिसा भएको हुनुपर्छ — जस्तै इञ्जिनियर/ह्युम्यानिटिज भिसा, प्रोफेसर भिसा, व्यवसायिक भिसा, स्थायी बसोबास (永住), वा दीर्घकालीन बसोबास भिसा आदि।
- परिवार पोष्ण गर्न पर्याप्त आय हुनुपर्छ।
- स्टुडेन्ट भिसा (留学) मा पनि केही अवस्थामा डिपेन्डेन्ट भिसा पाउन सकिन्छ, तर यसका लागि थप शर्तहरू लागू हुन्छन् — आधिकारिक स्रोतबाट पुष्टि गर्नुहोस्।
ध्यान दिनुहोस्: टेक्निकल इन्टर्न ट्रेनिङ (技能実習) वा specified skilled worker (特定技能1号) भिसामा हुनुहुन्छ भने सामान्यतः डिपेन्डेन्ट भिसा लिन मिल्दैन। नियम परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले सधैं इमिग्रेसन अधिकारीसँग वा आधिकारिक वेबसाइटमा जाँच गर्नुहोस्।
कुन-कुन परिवारका सदस्यहरू पात्र छन्?
- श्रीमान् वा श्रीमती (कानूनी रूपमा विवाह भएको)
- नाबालिग बच्चाहरू (सामान्यतः १८ वर्षमुनि)
विवाह कानूनी रूपमा दर्ता भएको हुनुपर्छ। नेपालको नगरपालिका वा सम्बन्धित कार्यालयबाट विवाह प्रमाणपत्र लिनुहोस् र जापानी भाषामा अनुवाद गराउनुहोस्।
आवश्यक कागजातहरू
डिपेन्डेन्ट भिसाका लागि सामान्यतः निम्न कागजातहरू चाहिन्छ। यो सूची एक सामान्य मार्गदर्शन हो — वास्तविक आवश्यकता जापान इमिग्रेसन सर्भिसेज एजेन्सीको आधिकारिक वेबसाइटमा पुष्टि गर्नुहोस्।
| कागजात | विवरण |
|---|---|
| आवेदन फाराम | इमिग्रेसन अफिसको आधिकारिक फाराम भरेको |
| पासपोर्ट | आवेदक (परिवारका सदस्य) को वैध पासपोर्ट |
| फोटो | तोकिएको साइजको हालसालैको फोटो |
| विवाह प्रमाणपत्र | नेपाली मूल प्रति + जापानी अनुवाद |
| जन्म प्रमाणपत्र | बच्चाको हकमा आवश्यक + जापानी अनुवाद |
| स्पोन्सरको रोजगार प्रमाण | रोजगारदाताको पत्र वा कार्यरत प्रमाण |
| आय प्रमाण | कर प्रमाणपत्र (住民税課税証明書), तलब स्लिप |
| स्पोन्सरको भिसा/बसोबास कार्ड | जापानमा बस्ने मुख्य व्यक्तिको कागजात |
कागजातका बारेमा महत्त्वपूर्ण सुझावहरू
- नेपाली कागजातहरू जापानी भाषामा अनुवाद गराउनु अनिवार्य छ। अनुवाद प्रमाणित (certified) हुनुपर्छ।
- सबै कागजातका फोटोकपी पनि राख्नुहोस्।
- कागजातहरू पुराना भए नयाँ बनाउनुहोस् — इमिग्रेसनले हालसालैको कागजात माग्छ।
आवेदन प्रक्रिया कसरी गर्ने?
चरण १: सर्टिफिकेट अफ एलिजिबिलिटी (COE) का लागि आवेदन
पहिले जापानमा बस्ने स्पोन्सरले आफ्नो नजिकको इमिग्रेसन अफिसमा गएर 자格외재查証明書 (COE) को लागि आवेदन दिनुपर्छ। यो प्रक्रिया जापानबाट गरिन्छ।
चरण २: नेपालबाट भिसाका लागि आवेदन
COE पाएपछि परिवारका सदस्यले नेपालस्थित जापानी दूतावास वा वाणिज्य दूतावासमा गएर भिसाका लागि आवेदन दिनुपर्छ। COE र अन्य कागजातहरू पेश गर्नुपर्छ।
चरण ३: जापान आगमनपछि
जापान आइसकेपछि १४ दिनभित्र स्थानीय नगरपालिका (市役所/区役所) मा गएर बसोबास दर्ता (住民登録) गर्नुपर्छ। साथै, माइ नम्बर कार्डका लागि पनि आवेदन गर्न सकिन्छ।
डिपेन्डेन्ट भिसामा काम गर्न मिल्छ?
डिपेन्डेन्ट भिसामा सिधै काम गर्न मिल्दैन। तर काम गर्ने अनुमति (資格外活動許可) लिएमा हप्तामा सीमित घण्टा (सामान्यतः २८ घण्टासम्म) अंशकालिक काम गर्न सकिन्छ। यो अनुमति इमिग्रेसन अफिसबाट लिनुपर्छ। नियम परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले आधिकारिक स्रोतमा पुष्टि गर्नुहोस्।
परिवार जापान आएपछि के ख्याल राख्ने?
- स्वास्थ्य बिमा: जापानको राष्ट्रिय स्वास्थ्य बिमा (国民健康保険) मा परिवारका सदस्यलाई पनि थप्नुहोस्।
- बच्चाको विद्यालय: स्थानीय नगरपालिकाले विद्यालय भर्नामा सहयोग गर्छ।
- SIM कार्ड: परिवारलाई फोन सुविधा दिन GTN Mobile जस्ता विदेशी-मैत्री सेवाहरू उपयोगी हुन सक्छन् जसले जापानी भाषा नबुझ्ने व्यक्तिलाई पनि सेवा दिन्छ।
- बैंक खाता: परिवारका सदस्यको लागि पनि Yucho (जापान पोस्ट बैंक) मा खाता खोल्न सकिन्छ जुन विदेशीहरूका लागि तुलनात्मक रूपमा सजिलो मानिन्छ।
- नेपाल पैसा पठाउने: परिवार जापान आएपछि पनि नेपालमा बसेका अन्य परिवारलाई पैसा पठाउन Wise वा Remitly जस्ता सेवाहरू तुलना गर्नुहोस् — शुल्क र विनिमय दर समय-समयमा बदलिन्छन् त्यसैले आवेदन गर्नुअघि तुलना गर्नुहोस्।
निष्कर्ष: परिवारसँग जापानमा नयाँ जीवन सुरु गर्नुहोस्
जापानमा परिवारलाई ल्याउनु सुरुमा जटिल लाग्न सक्छ — कागजात धेरै छन्, भाषा बाधा छ, र प्रक्रिया लामो लाग्न सक्छ। तर एक-एक चरण सही तरिकाले पालना गर्नुभयो भने यो सम्भव छ र धेरै नेपालीहरूले सफलतापूर्वक आफ्नो परिवारलाई जापान ल्याइसकेका छन्।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा — नियम र प्रक्रियाहरू परिवर्तन हुन सक्छन् त्यसैले जापान इमिग्रेसन सर्भिसेज एजेन्सी (出入国在留管理庁) को आधिकारिक वेबसाइट वा नजिकको इमिग्रेसन अफिसमा सधैं पुष्टि गर्नुहोस्। आवश्यक परे कानूनी सल्लाहकार (行政書士) को सहयोग लिनु पनि बुद्धिमानी हुन्छ।
तपाईंको परिवार जापान आएर सुखी र स्वस्थ जीवन बिताउन पाओस् — शुभकामना छ!